小品
61. Paṭhamalakuṇḍakabhaddiyasuttaṃ
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā Sāriputto āyasmantaṃ Lakuṇḍakabhaddiyaṃ anekapariyāyena dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti.
Atha kho āyasmato Lakuṇḍakabhaddiyassa āyasmatā Sāriputtena anekapariyāyena dhammiyā kathāya sandassiyamānassa samādapiyamānassa samuttejiyamānassa sampahaṃsiyamānassa anupādāya āsavehi cittaṃ vimucci.
Addasā kho Bhagavā āyasmantaṃ Lakuṇḍakabhaddiyaṃ āyasmatā Sāriputtena anekapariyāyena dhammiyā kathāya sandassiyamānaṃ samādapiyamānaṃ samuttejiyamānaṃ sampahaṃsiyamānaṃ anupādāya āsavehi cittaṃ vimuttaṃ.
Atha kho Bhagavā etam atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
“Uddhaṃ adho sabbadhi vippamutto, ayaṃ’ham asmī ti anānupassī;
evaṃ vimutto udatāri oghaṃ, atiṇṇapubbaṃ apunabbhavāyā” ti.
Paṭhamaṃ.
62. Dutiyalakuṇḍakabhaddiyasuttaṃ
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā Sāriputto āyasmantaṃ Lakuṇḍakabhaddiyaṃ sekhaṃ maññamāno bhiyyosomattāya anekapariyāyena dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti.
Addasā kho Bhagavā āyasmantaṃ Sāriputtaṃ āyasmantaṃ Lakuṇḍakabhaddiyaṃ sekhaṃ maññamānaṃ bhiyyosomattāya anekapariyāyena dhammiyā kathāya sandassentaṃ samādapentaṃ samuttejentaṃ sampahaṃsentaṃ.
Atha kho Bhagavā etam atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
“Acchecchi vaṭṭaṃ byagā nirāsaṃ, visukkhā saritā na sandati;
chinnaṃ vaṭṭaṃ na vattati, es’ev’anto dukkhassā” ti.
Dutiyaṃ.
63. Paṭhamasattasuttaṃ
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena Sāvatthiyā manussā yebhuyyena kāmesu ativelaṃ sattā rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhopannā sammattakajātā kāmesu viharanti.
Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaram ādāya Sāvatthiyaṃ piṇḍāya pāvisiṃsu. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapāta-paṭikkantā yena Bhagavā ten’upasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū Bhagavantaṃ etad avocuṃ – “idha, bhante, Sāvatthiyā manussā yebhuyyena kāmesu ativelaṃ sattā rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhopannā sammattakajātā kāmesu viharantī” ti.
Atha kho Bhagavā etam atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
“Kāmesu sattā kāmasaṅgasattā,
saṃyojane vajjam apassamānā;
na hi jātu saṃyojanasaṅgasattā,
oghaṃ tareyyuṃ vipulaṃ mahantan” ti.
Tatiyaṃ.
64. Dutiyasattasuttaṃ
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena Sāvatthiyā manussā yebhuyyena kāmesu sattā rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhopannā andhīkatā sammattakajātā kāmesu viharanti.
Atha kho Bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaram ādāya Sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho Bhagavā Sāvatthiyā te manusse yebhuyyena kāmesu satte ratte giddhe gadhite mucchite ajjhopanne andhīkate sammattakajāte kāmesu viharante.
Atha kho Bhagavā etam atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
“Kāmandhā jālasañchannā, taṇhāchadanachāditā;
pamattabandhunā baddhā, macchā va kumināmukhe;
jarāmaraṇam anventi, vaccho khīrapako va mātaran” ti.
Catutthaṃ.
65. Aparalakuṇḍakabhaddiyasuttaṃ
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā Lakuṇḍakabhaddiyo sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ piṭṭhito piṭṭhito yena Bhagavā ten’upasaṅkami.
Addasā kho Bhagavā āyasmantaṃ Lakuṇḍakabhaddiyaṃ dūrato va sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ piṭṭhito piṭṭhito āgacchantaṃ dubbaṇṇaṃ duddasikaṃ okoṭimakaṃ yebhuyyena bhikkhūnaṃ paribhūtarūpaṃ. Disvāna bhikkhū āmantesi –
“Passatha no tumhe, bhikkhave, etaṃ bhikkhuṃ dūrato va sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ piṭṭhito piṭṭhito āgacchantaṃ dubbaṇṇaṃ duddasikaṃ okoṭimakaṃ yebhuyyena bhikkhūnaṃ paribhūtarūpan” ti? “Evaṃ, bhante” ti.
“Eso, bhikkhave, bhikkhu mahiddhiko mahānubhāvo. Na ca sā samāpatti sulabharūpā yā tena bhikkhunā asamāpannapubbā. Yassa c’atthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭhe va dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī” ti.
Atha kho Bhagavā etam atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
“Nelaṅgo setapacchādo, ekāro vattatī ratho;
anīghaṃ passa āyantaṃ, chinnasotaṃ abandhanan” ti.
Pañcamaṃ.
66. Taṇhāsaṅkhayasuttaṃ
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā Aññāsikoṇḍañño Bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya taṇhāsaṅkhayavimuttiṃ paccavekkhamāno.
Addasā kho Bhagavā āyasmantaṃ Aññāsikoṇḍaññaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya taṇhāsaṅkhayavimuttiṃ paccavekkhamānaṃ.
Atha kho Bhagavā etam atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
“Yassa mūlaṃ chamā natthi, paṇṇā natthi kuto latā;
taṃ dhīraṃ bandhanā muttaṃ, ko taṃ ninditum arahati;
devā pi naṃ pasaṃsanti, brahmunā pi pasaṃsito” ti.
Chaṭṭhaṃ.
67. Papañcakhayasuttaṃ
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena Bhagavā attano papañcasaññāsaṅkhāpahānaṃ paccavekkhamāno nisinno hoti.
Atha kho Bhagavā attano papañcasaññāsaṅkhāpahānaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
“Yassa papañcā ṭhiti ca natthi,
sandānaṃ palighañ ca vītivatto;
taṃ nittaṇhaṃ muniṃ carantaṃ,
nāvajānāti sadevako pi loko” ti.
Sattamaṃ.
68. Kaccānasuttaṃ
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā Mahākaccāno Bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya kāyagatāya satiyā ajjhattaṃ parimukhaṃ sūpaṭṭhitāya.
Addasā kho Bhagavā āyasmantaṃ Mahākaccānaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya kāyagatāya satiyā ajjhattaṃ parimukhaṃ sūpaṭṭhitāya.
Atha kho Bhagavā etam atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
“Yassa siyā sabbadā sati,
satataṃ kāyagatā upaṭṭhitā;
no c’assa no ca me siyā,
na bhavissati na ca me bhavissati;
anupubbavihāri tattha so,
kālen’eva tare visattikan” ti.
Aṭṭhamaṃ.
69. Udapānasuttaṃ
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ Bhagavā Mallesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena Thūṇaṃ nāma Mallānaṃ brāhmaṇagāmo tad avasari. Assosuṃ kho Thūṇeyyakā brāhmaṇagahapatikā – “samaṇo khalu, bho, Gotamo Sakyaputto Sakyakulā pabbajito Mallesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ Thūṇaṃ anuppatto” ti. Udapānaṃ tiṇassa ca bhusassa ca yāva mukhato pūresuṃ – “mā te muṇḍakā samaṇakā pānīyaṃ apaṃsū” ti.
Atha kho Bhagavā maggā okkamma yena rukkhamūlaṃ ten’upasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho Bhagavā āyasmantaṃ Ānandaṃ āmantesi – “iṅgha me tvaṃ, Ānanda, etamhā udapānā pānīyaṃ āharā” ti.
Evaṃ vutte, āyasmā Ānando Bhagavantaṃ etad avoca – “idāni so, bhante, udapāno Thūṇeyyakehi brāhmaṇagahapatikehi tiṇassa ca bhusassa ca yāva mukhato pūrito – ‘mā te muṇḍakā samaṇakā pānīyaṃ apaṃsū’” ti.
Dutiyam pi kho…pe…
Tatiyam pi kho Bhagavā āyasmantaṃ Ānandaṃ āmantesi – “iṅgha me tvaṃ, Ānanda, etamhā udapānā pānīyaṃ āharā” ti. “Evaṃ, bhante” ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paṭissutvā pattaṃ gahetvā yena so udapāno ten’upasaṅkami. Atha kho so udapāno āyasmante Ānande upasaṅkamante sabbaṃ taṃ tiṇañ ca bhusañ ca mukhato ovamitvā acchassa udakassa anāvilassa vippasannassa yāva mukhato pūrito vissandanto maññe aṭṭhāsi.
Atha kho āyasmato Ānandassa etad ahosi – “acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho, Tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā. Ayañ hi so udapāno mayi upasaṅkamante sabbaṃ taṃ tiṇañ ca bhusañ ca mukhato ovamitvā acchassa udakassa anāvilassa vippasannassa yāva mukhato pūrito vissandanto maññe ṭhito” ti. Pattena pānīyaṃ ādāya yena Bhagavā ten’upasaṅkami; upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ etad avoca –
“Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante, Tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā. Ayañ hi so, bhante, udapāno mayi upasaṅkamante sabbaṃ taṃ tiṇañ ca bhusañ ca mukhato ovamitvā acchassa udakassa anāvilassa vippasannassa yāva mukhato pūrito vissandanto maññe aṭṭhāsi.
“Pivatu Bhagavā pānīyaṃ, pivatu Sugato pānīyan” ti.
Atha kho Bhagavā etam atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
“Kiṃ kayirā udapānena,
āpā ce sabbadā siyuṃ;
taṇhāya mūlato chetvā,
kissa pariyesanaṃ care” ti.
Navamaṃ.
70. Utenasuttaṃ
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ Bhagavā Kosambiyaṃ viharati Ghositārāme. Tena kho pana samayena rañño Utenassa uyyānagatassa antepuraṃ daḍḍhaṃ hoti, pañca ca itthisatāni kālaṅkatāni honti sāmāvatīpamukhāni.
Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaram ādāya Kosambiṃ piṇḍāya pāvisiṃsu. Kosambiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapāta-paṭikkantā yena Bhagavā ten’upasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū Bhagavantaṃ etad avocuṃ – “idha, bhante, rañño Utenassa uyyānagatassa antepuraṃ daḍḍhaṃ, pañca ca itthisatāni kālaṅkatāni sāmāvatīpamukhāni. Tāsaṃ, bhante, upāsikānaṃ kā gati ko abhisamparāyo” ti?
“Sant’ettha, bhikkhave, upāsikāyo sotāpannā, santi sakadāgāminiyo, santi anāgāminiyo. Sabbā tā, bhikkhave, upāsikāyo anipphalā kālaṅkatā” ti.
Atha kho Bhagavā etam atthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
“Mohasambandhano loko, bhabbarūpo va dissati;
upadhibandhano bālo, tamasā parivārito;
sassato riva khāyati, passato natthi kiñcanan” ti.
Dasamaṃ.
Tass’uddānaṃ –
Dve Bhaddiyā dve ca Sattā, Lakuṇḍako Taṇhākhayo;
Papañcakhayo ca Kaccāno, Udapānañ ca Uteno ti.
Cūḷavaggo sattamo niṭṭhito.